k
u
l
t
u
r

Kutxa  Kultur

eu es

Vivian Maier, argazkilari errebelatua

compartir


Kutxa Fundazioak historia bitxia izan zuen Vivian Maier argazkilari bikainaren lan sorta berri bat dakar Donostiara

Ekainaren 21etik urriaren 20era

Komisarioa: Anne Morin.

Vivian Maierrena historia berezia da, hil ondoren egin baitzen ezagun argazkilaria. Ez zuen inoiz susmatu ere egin bere lanek izango zuten arrakasta. Inork ez zuen inoiz, hura bizirik zela, bere argazkilaritzarako talentu bikaina onartu.

Vivian Maier (New York, 1926 – Chicago, 2009)

Jatorri europarreko –ama frantziarra eta aita austriarra– argazkilari amerikar hau Frantzian bizi izan zen aurrena, eta New Yorken gero, baina bizitzaren zatirik handiena Chicagon eman zuen (1956tik aurrera). Hainbat familiaren haurrak zaintzen egin zuen lan.

Izaera berezia behar zuen izan, hein batean aitak 5 urte eskas zituenean abandonatu izanak eragina. Oso goiz piztu zitzaion argazkilaritzarekiko interesa, agian bera eta ama Jeanne Bertrand argazkilariarekin bizi izan zirelako denbora tarte batez.

Amonaren ahizpak utzitako herentzia bati esker, Kubara, Kanadara eta Kaliforniara bidaiatzeko aukera izan zuen. Bizimodua ateratzeko etxe-irakasle gisa hasi zen lanean.

Lehenengo kamera, Rolleiflex bat, 1952 aldera erosi zuen. New Yorkeko kaleetako eguneroko bizitza zen gehien interesatzen zitzaiona. Horretaz gain, bere kargura zeuden haurren erretratuak ere egiten zituen, baina baita kalean topatzen dituen pertsona ezezagunenak eta zenbait ospetsurenak ere.

Los Angelesen urtebete eman ostean, Chicagora joan zen bizitzera behin betiko; han, Gensburg familiaren etxean hasi zen lanean eta 17 urtez egon zen haiekin. Etxean komun pribatu bat zuen beretzat, eta laborategi bat sortu zuen bertan.

Vivian Maierrek mundu osoan barrena bidaiatzeari ekin zion eta, batik bat, honako leku hauetan geratu zen: Filipinak, Asia, India, Yemen, Ekialde Hurbila eta Europa hegoaldea; ondoren, azkenekoz bidaiatu zuen Frantziara.

70eko hamarkadan koloretako argazkiak egiten hasi zen Leica kamerarekin, baita filmazioak ere, 8 eta 16 mm-tan. Vivian Maierrek bere azken argazkiak egin zituen.

1990etik aurrera ez zuen ia lanik, eta baliabideak ere ez asko, eta beraz, ez zuen dirurik ateratzen zituen argazkietako asko errebelatzeko. Berez, bere liburu, prentsako ebakin, film eta inpresio bilduma handia konfiskatu zioten alokairuko zorrak ordaindu ahal izateko. Gensburg familiak apartamentu bat alokatu zuen Chicagon harentzat, eta hil zen arte zaindu zuten; 2009ko apirilaren 21era arte.

 

Aurkikuntza 

Ustekabe bati esker, Chicagori buruzko liburu bat idazten ari zen John Maloof zinemagileak negatibo kaxa bat erosi zuen enkante batean, liburua ilustratzeko ondo etorriko zitzaizkiolakoan. Baina ez zien behar adina arreta eskaini handik denbora bat igaro arte. Berez, zati bat errebelatzea eta Internet bidez saltzea erabaki zuen. Baina Allan Sekula argazkilaritzako kritikari eta historialaria harekin harremanetan jarri zen material hori zabaltzeari utz ziezaion, baliotsua baitzen argi eta garbi. Eta une horretatik aurrera hasi zen Maloof Vivian Maierren artxiboa benetan ikertzen; baina, tamalez, ezin izan zuen argazkilaria ezagutu, nor zen jakitea lortu baino 2 egun lehenago hil baitzen.

Gensburg familia aurkitu zuen eta zakarrontzira bota behar zituzten bi kutxa handi berreskuratu zituen, eskutitzez, egunkari ebakinez eta argazki karretez beteak. 100.000 negatiboetatik, 20.000 edo 30.000 oraindik karreteetan zeuden, 1960 edo 1970etik errebelatu gabe. Zorionez, Vivianek errebelaturiko negatiboak zerrendatan antolatuta zeuden, eta data eta lekua frantsesez idatzita zituzten.

 

Erakusketa 

Guztira 135 argazki daude, eta inoiz Espainian aurkeztu ez diren 33 argazki biltzen ditu: aurkikuntza txiki bat. Argazkiak 6 gai taldetan banatzen dira:

  1. Erretratuak

Atal honek emakumeen, agureen eta kalean bizi diren pertsonen argazkiak biltzen ditu batik bat. Guztiak ere eguneroko bizitzagatik eta bere arreta erakartzen zuten pertsonen ezaugarriengatik zuen jakin-minaren lekuko. Maier erretratuetan hurbiltzen zaio besteari. Bereizketa bat egin daiteke klase baxuenetako pertsonei egiten zizkien erretratuen –haiekin identifika zitekeen– eta itxuraz bizitza erosoa zuten pertsonen erretratuen artean.

Zenbait erretratutan, Maierrek bere aurpegia inprimatu zuen argazkia atera zien pertsonen aurpegiaren gainean. Berezitasun hori dela eta, haren erretratuek bere burua ere irudikatzen dutela esan dezakegu eta, azken batean, erretratutzat ez ezik, autoerretratutzat ere jo daitezke.

  1. Autoerretratuak

Autoerretratuak mugarri bat izan ziren Maierren argazkilaritzako ibilbidean. Milaka eta milaka egin zituen, bera nor zen deskubritzeko aukerak bezain beste; zinez saiatzen zen horretan; obsesio bat ere bazela esan genezake. Islak eta egunerokoan aurkitzen zituen elementuak baliatzen zituen konposizio zoragarriak egin eta bere burua haietan txertatzeko.

  1. Formalismoa

Atal honek primeran definitzen du Maierren obsesioa, ez horrenbeste irudiagatik, baizik eta argazkiak egiteko ekintzagatik. Pertsonen, kalearen, objektuen, paisaien argazkiak egiten zituen. Batzuetan badirudi argazkia egiten zion hura ikuspegi formaletik bakarrik ulertzen zuela –batik bat enkoadraketa eta oreka–, eta ez zela arduratzen argazkilaritzaren diskurtsoagatik, irudiaren garrantzia argazkietan agertzen diren elementuen ezaugarri formalari esleituta.

  1. Kaleko irudiak

New Yorkeko eta Chicagoko arkitekturaren eta hiri-bizitzaren argazki gogoangarriak, batez ere 50eko eta 60ko hamarkadakoak, eta bereziki, auzo apalenenak. Ikusten zuena erretratatzen zuen; ez zen saiatzen ezer bikaina atzematen, bakarrik gauza txikiak, pertsona edo egoera bakoitza definitzeko garrantzitsuenak soilik: detaile bat, keinu bat, jarrera bat, errealitatearen inflexio bat pasadizo bilakatua.

Kaleko irudietan ez zen argazkia egiten zion agertokian sartzen; atarian geratzen zen, mugan. Ez hurbilegi –ez oztopatzeko–, ez urrunegi –ez ikusezin izateko–. 

  1. Haurtzaroa

Vivian Maierrek enpatia handia zuen haurrekin. Izan ere, umezain gisa egiten zuen lan. Haurtzaroa bere lanean izugarrizko garrantzia duen konstante bat da, eta haurrak dira protagonista, bai bakarka posatzen, bai taldean jolasten edo zuzenean kamerari begiratzen.

  1. Koloretako argazkiak

1965etik aurrera, Maierrek koloretako argazkilaritzari heldu zion, Leica batekin hasi baitzen lanean. Ordura arte erabili zuen Rolleiflex kamerarekiko arinagoa zen eta bisorea begien parean zeukan kamera baterako aldaketak indartu egin zuen argazkia egiten zien pertsonekiko begi-kontaktua.

Argazki sortarekin batera 1960tik aurrera egindako 8 mm-ko filmak aurkituko ditugu. Haiei esker, Vivianen begirada jarraituko dugu, baina mugimenduan. Argazkietan bezalaxe, inguratzen duen munduaren behaketa zuhur eta isilaren emaitza den esperientzia bisual bat eskainiko digu. Ez dago narraziorik, ez dago kamera-mugimendurik (zinemagintzako mugimendu bakarra igota doan autobusarena edo metroarena izango da). Vivian Maierrek argazki-irudira daraman hura filmatuko du: behatu egiten du, eta intuizioari jarraituta subjektu bat antzeman eta jarraitu egiten dio. Objektiboarekin zoom egiten du urrunetik hurbiltzeko, eta jarrera jakin batean edo xehetasun batean zentratzen da (esaterako, jendetza baten erdian diren pertsona batzuen zangoetan edo eskuetan). Filmak dokumental bat bezala funtzionatzen du gehiago –polizia atxilotzen ari den gizon bat, edo tornado batek eragindako kalteak–, edo kontenplazio-objektu baten modura –ardi prozesio bitxia, Chicagoko hiltegi baterantz abiatzen–.

Jarduerak 
Bisita gidatuak eta tailerrak astero

Ohiko denez, doako bisita gidatuak eskainiko dira igandetan publiko orokorrarentzat (18:30ean euskaraz eta 19:30ean gaztelaniaz).

Igandero, 12:00etatik 13:30era, familia-tailerrak egingo dira 5 eta 12 urte arteko haurrentzat eta haien senideentzat.

Aldez aurretik izena emanda aretoan bertan, telefonoz deituta (943 251 937) edo honako helbide honetara mezu elektroniko bat bidalita: hezkuntza_artegunea@kutxakulturartegunea.eus.

Filmaren proiekzioa

Ekainak 26, 20:00

Finding Vivian Maier filmaren proiekzioa [Vivian Maierren bila], John Maloof eta Charlie Siskel, EUA, 2013 (83′), Tabakalerako zine aretoan.

Sarrerak Tabakaleran, ohiko lekuetan.

Formatu erdiko kamerei buruzko tailerra, Niko Iturralderen eskutik

Uztailak 6, 10:00-13:30 eta 15:00-19:00

Formatu erdiko kamerak aztertuko dira, bereziki Vivian Maierrek erabili zuen modeloa: Rolleiflex. Kamerekin argazkiak egin eta errebelatu egingo dira.

Vivian Maier by Jorge Napal

Irailak 5, 19:00

Jorge Napal gizarte gaietako kazetariak gidatutako bisita.

Doan, aldez aurretik izena emanda.

Vivian Maier by Tamara García

Urriak 3, 19:00

Tamara García artistak gidatutako visita.

Doan, aldez aurretik izena emanda.

Mahai ingurua

Urriak 10, 19:00

Anne Morin komisarioa eta Una vida prestada (Lumen, 2018) liburuaren egile den Berta Vias idazle eta itzultzailea Vivian Maier argazkilariari buruz solastuko dira Kutxa Fundazioaren Ruiz Balerdi aretoan, Tabakalerako 4. solairuan. Mahai-inguruaren ostean, Berta Viasek liburuak sinatuko ditu.

Sarrera doan, aretoa bete arte. Gaztelania. 


DATU PRAKTIKOAK 

Datak eta ordutegiak 

Vivian Maier, argazkilari errebelatua erakusketa Kutxa Kultur Artegunean izango da ikusgai 2019ko ekainaren 21tik urriaren 20ra.

Udako ordutegia (ekaina, uztaila, abuztua eta iraila): asteartetik ostiralera, 11:30-13:30 eta 17:00-21:00; larunbat, igande eta jaiegunetan: 11:30-21:00.

Urrian neguko ordutegira itzuliko gara: asteartetik igandera, 11:30-13:30 eta 17:00-21:00.

Sarrera doan.

Komisarioa: Anne Morin.

Kasu honetan, irudi guztietan agertu beharko da honako hau: © Estate of Vivian Maier, Courtesy of Maloof Collection and Howard Greenberg Gallery, NY.

  

Sare sozialak

@arteguneakutxa

Kutxa Kultur Artegunea

#VivianMaier

Itxi
Itxi
ico-facebook-color ico-twitter-color ico-googleplus-color